Slag aan de Somme: Vijf van de meest gevierde dichters uit de Eerste Wereldoorlog
Gedichten van Wilfred Owen en zijn collega's herinneren aan de 'onmenselijke omstandigheden' van de 'oorlog om alle oorlogen te beëindigen'
Hulton Archief/Getty Images
Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Slag aan de Somme plaatsvond, een van de bloedigste veldslagen in de militaire geschiedenis.
In 1916 deden de geallieerden een 'big push' om de Duitse linies te doorbreken, maar stuitten op felle tegenstand van de goed voorbereide troepen. Het resultaat was maandenlange gevechten, meer dan een miljoen slachtoffers en meer dan 300.000 mensen die het leven lieten.
De ongelooflijk gruwelijke omstandigheden en het enorme aantal doden maken de Somme tot een van de belangrijkste veldslagen in de geschiedenis. Het werd de belichaming van de verschrikkingen en nutteloosheid van de Grote Oorlog - 141 dagen hel voor zes mijl door de geallieerden veroverd gebied.
De Eerste Wereldoorlog heeft een blijvende associatie met poëzie dankzij de mannen die hun gevoelens en omgeving met woorden hebben vastgelegd. Docent Engels aan de Universiteit van Oxford, dr. Stuart Lee, noemt het een tijd waarin 'geletterde soldaten, ondergedompeld in onmenselijke omstandigheden, in gedichten op hun omgeving reageerden'.
Maar deze soldaten waren niet meer immuun voor de wapens, bommen en oorlogsziekte dan de mannen om hen heen en velen lieten het leven voordat ze naar huis konden terugkeren.
Hieronder staan drie van de dichters wiens woorden ons nog steeds raken.
Wilfred Owen
Owen blijft een begrip dankzij de schokkende, realistische gedichten die hij schreef als soldaat in de loopgraven.
Hij nam dienst in oktober 1915 en werd in januari 1917 naar het westelijk front gestuurd. Traumatische bijna-doodervaringen bezorgden hem een schok en hij werd geëvacueerd naar het Craiglockhart War Hospital in Edinburgh, waar hij zijn mentor Siegfried Sassoon ontmoette.
Owen keerde in augustus 1918 terug naar Frankrijk en won een Military Cross voor moed, voordat hij een week voor het einde van het conflict werd gedood. Zijn postuum gepubliceerde gedichten behoren tot de meest aangrijpende van de Eerste Wereldoorlog.
Fragment uit Dulce et Decorum Est (1917-18)
Als onder een groene zee zag ik hem verdrinken. In al mijn dromen, voor mijn hulpeloze blik, stort hij zich op me af, goot, stikkend, verdrinkend.
Rupert Brooke
Brooke was een buitengewoon intelligente en bijzonder knappe man die een buitengewoon leven leidde totdat het in 1915 werd afgebroken.
Tijdens zijn tussenjaar had hij een scriptie opgesteld van voldoende kwaliteit om een studiebeurs te winnen aan King's College, Cambridge, waar hij snel opgroeide in intellectuele kringen en zelfs tijd vond om te gaan naaktzwemmen met Virginia Woolf.
Toen de oorlog uitbrak, werd Brooke aangesteld bij de Royal Navy Division en zette koers naar de Dardanellen. Hij kreeg bloedvergiftiging door een geïnfecteerde muggenbeet en stierf in april 1915.
Zijn dood was vroeg genoeg in de oorlog dat zijn gedichten veel idealistischer en optimistischer waren dan die van dichters die betrokken waren bij latere campagnes.
Fragment uit The Soldier (1914)
Als ik zou sterven, denk dan alleen dit van mij: dat er een hoek van een vreemd veld is, dat is voor altijd Engeland.
Rudyard Kipling
In tegenstelling tot de andere dichters op deze lijst, nam Kipling niet deel aan de Eerste Wereldoorlog. Hij was 48 toen het conflict in 1914 uitbrak, dus in plaats van zich in te schrijven om te vechten, schreef hij pro-oorlogspropaganda namens de regering.
De zoon van Kipling, John, werd de toegang tot het leger geweigerd vanwege een slecht gezichtsvermogen, maar zijn vader trok aan de touwtjes om hem binnen te krijgen. In 1915 werd de 18-jarige John gedood in de Slag bij Loos.
Fragment uit My Boy Jack (1915)
'O, lieverd, wat voor troost kan ik vinden?' Geen dit getij, noch enig getij.
Robert Graves
Als jongen genoot Graves een benijdenswaardige opleiding op een reeks openbare scholen, waar hij academisch en als bokser uitblonk. Hij won een beurs voor St John's College, Oxford, maar stelde zijn plaats pas na het conflict in.
Graves namen dienst zodra de oorlog werd verklaard en werden al snel bekend als een getalenteerd dichter. Hij diende naast Siegfried Sassoon, die een goede vriend werd, maar was geschokt door zijn levendige poëzie, die hij omschreef als 'gewelddadig en weerzinwekkend'.
Graves raakte zo zwaar gewond aan de Somme dat hij als dood werd gemeld, maar herstelde op wonderbaarlijke wijze goed genoeg om een paar maanden later naar het front terug te keren. Ondanks dat hij nooit in het ziekenhuis was opgenomen voor zijn shellshock, leefde hij tot de leeftijd van 90, met name het schrijven van de I, Claudius-romans. Hij stierf in 1985.
Een dode Boche (1915)
Tegen jou die mijn liedjes van War had gelezen en alleen over bloed en roem had gehoord, zeg ik (je hebt het eerder horen zeggen) 'War's Hell!'
Siegfried Sassoon
Sassoon studeerde geschiedenis aan Clare College, Cambridge, voordat hij zonder diploma vertrok en het leven van een landheer ging leiden. Hij speelde cricket, ging jagen en publiceerde kleine dichtbundels.
In 1915 trad Sassoon, gemotiveerd door patriottisme, toe tot het leger en maakte indruk op velen met zijn moed. Hij stond bekend als 'Mad Jack' vanwege zijn riskante heldendaden en werd twee keer onderscheiden. Het was zijn reputatie als oorlogsheld die zoveel publieke verontwaardiging veroorzaakte toen hij in 1917 een brief schreef waarin hij de oorlogsinspanningen van de regering veroordeelde.
Hij overleefde de oorlog nadat hij gewond was geraakt in Frankrijk en invalide terug naar Engeland en stierf in 1967, 80 jaar oud.
Aan elke dode officier (1917)
Wanneer jongens in granaatgaten worden achtergelaten, langzaam stervend, Met niets anders dan een lege lucht en wonden die pijn doen, Kreunend om water totdat ze weten dat het nacht is, en dan is het niet de moeite waard om wakker te worden!
