Episch Iran: wat de critici zeggen over de nieuwe tentoonstelling van het V&A
Dit is een kaskraker die zowel verblindt als informeert, en licht werpt op een van 's werelds meest onbegrepen naties
Shirin Aliabadi's Miss Hybrid #3 (2008): een 'openbaring' van een show
Deze tentoonstelling is niets anders dan ambitieus, zei Jonathan Jones in de bewaker . Het is bedoeld om de culturele geschiedenis van Iran van 3.000 voor Christus tot heden te verkennen, en 5.000 jaar beschaving samen te vatten in een enkel, coherent verhaal.
Om het in context te plaatsen, dit is een beetje zoals het verhaal van Groot-Brittannië vertellen van vóór Stonehenge tot het heden en hopen dat het allemaal op de een of andere manier met elkaar in verband staat. Maar buitengewoon, het levert. Het brengt ons van de allereerste beschavingen die zich in het gebied van het huidige Iran vestigden tot aan de 21e eeuw, via de triomfen van het Perzische rijk, de verovering van Alexander de Grote, de bekering tot de islam en de val van de laatste sjah , het is een snelle luxe touringcar door de eeuwen heen.
Met alles, van prachtige manuscripten en prachtig gebeeldhouwd metaalwerk tot hedendaagse kunst en vrij briljante recreaties van de twee meest gerenommeerde locaties van Iran, Isfahan en Persepolis, laat het overtuigend zien dat veel van de huidige gebruiken van het land hun oorsprong vinden in tradities die werden beoefend door de mensen die leefden. hier vijf millennia geleden. Dit is een kaskraker die zowel verblindt als informeert, en licht werpt op een van 's werelds meest onbegrepen naties.
Het is een geestverruimende ervaring, zei Rachel Campbell-Johnston in... De tijden . Iran, dat doorgaans wordt gezien als afgesloten, beperkend en verontrustend vreemd, blijkt een plaats van verbazingwekkend cultureel pluralisme te zijn geweest, waar Arabieren, Grieken, Koerden, joden, zoroastriërs, soefi's en moslims zich allemaal mengden.
Horoscoop van Iskandar Sultan, 1411
Courtesy Wellcome-collectie
Het is ook nooit een cultureel binnenwater geweest: een van de eerste dingen die we zien is een vakkundig vervaardigde zilveren antilope waarvan wordt aangenomen dat deze dateert uit 3000 voor Christus; West-Europa was toen nog gestrand in het stenen tijdperk. We zien prachtig geïllustreerde manuscripten van Perzië's grootste literaire meesterwerk, de Shahnameh of het Boek der Koningen; een 16e-eeuws tapijt met poëzie langs de randen; en de beroemde Cyrus-cilinder (ca. 539 v. Chr.), een tonvormig stuk gebakken klei waarop is gegraveerd wat wordt beschouwd als 's werelds eerste verklaring van mensenrechten.
Misschien wel het meest bijzondere van alles is de horoscoop van de 15e-eeuwse potentaat Iskandar Sultan, een visueel oogverblindende kaart van de dierenriem die speciaal is gerommeld om de indruk te wekken dat Iskandar de vereiste hemelse eigenschappen bezat.
Het is allemaal nogal verbijsterend, zei Alastair Sooke in De Daily Telegraph . In de ruimte van een paar kamers zoeven we van Cyrus de Grote naar het machtige Parthische rijk, naar de complexiteit van de Zoroastrische religie - met zijn vuurtempels en torens van stilte, waarin gieren schone dode lichamen plukten.
De Qajar-dynastie (1789-1925) wordt tegen het einde in een hoek gepropt, met veel prikkelende details die onontgonnen zijn: wat er bijvoorbeeld werd van de balletminnende 19e-eeuwse heerser die eiste dat Iraanse vrouwen uit de hogere klasse hun zoomlijn moesten opheffen om te imiteren tutu? Maar voordat je het weet, is het 1979 en is de sjah gevlucht, wat de weg vrijmaakt voor de ayatollah Khomeini en decennia van internationaal isolement.
Zelfs het laatste deel, met een aantal briljante, fascinerende kunstenaars, fotografen en beeldhouwers die tegenwoordig in Iran werken, propt hun werken samen als forensen die zich verdringen in de metro. Voor degenen onder ons die Iran grotendeels kennen van nieuwsbeelden van grimmige mullahs, zal deze show een openbaring zijn. Maar niets krijgt veel ruimte om te ademen.
V&A, Londen SW7 ( vam.ac.uk ). Tot 12 september
