HSBC-dossiers: wie is klokkenluider Herve Falciani?
De zelfbenoemde 'Franse Snowden' is niets meer dan een gewone crimineel, zegt de Zwitserse regering
AFP/Getty Images
Herve Falciani begon zijn carrière in de financiële sector als systeemingenieur voor HSBC, maar eindigde met het orkestreren van de grootste ooit lekken van gevoelige bankgegevens in de wereld.
De dubbele Frans-Italiaanse staatsburger ziet zichzelf als 'deels James Bond, die gevaarlijke, machtige tegenstanders ontwijkt en samenwerkt met agenten van de inlichtingendiensten van de overheid, en deels teleurgestelde idealist, geschokt door de realiteit die hij aantrof bij de bank waarvoor hij ooit werkte', aldus de Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ) .
De Zwitserse regering denkt echter anders over hem. In december 2014 werd Falciani aangeklaagd op beschuldiging van gekwalificeerde industriële spionage, het ongeoorloofd verkrijgen van gegevens en het schenden van het bankgeheim.
Dus, is Falciani een dappere klokkenluider die verantwoordelijk is voor het opheffen van het deksel op een van de grootste internationale bankschandalen van het decennium, of niet meer dan een gewone crimineel die geld wil verdienen met gestolen gegevens?
De HSBC-bestanden downloaden
Falciani werkte bij het Zwitserse filiaal van de bank en kreeg de taak om een nieuw Customer Relationship Management-systeem te implementeren, maar 'het lijkt erop dat hij op een bepaald moment toegang heeft gekregen tot en niet-versleutelde bankgegevens heeft verzameld', zegt ICIJ.
Hij zegt dat hij in 2006 een datalek ontdekte en probeerde dit onder de aandacht van de bank te brengen, maar werd genegeerd. 'Voor mij is het altijd geweest om aandacht te vragen voor het gedrag van banken, nadat ik er niet in slaagde om het van (van binnenuit) te veranderen', zegt hij.
Tussen 2007 en 2008 verzamelde hij een schat aan gevoelige gegevens over duizenden klanten, waaronder beroemdheden, leden van een aantal koninklijke families en wapenhandelaars. Uit de gegevens bleek hoe ver de bank was gegaan om haar rijkste klanten te helpen belasting te ontduiken.
'Geld is gemakkelijk te verbergen', zegt Falciani. 'HSBC heeft een strategieafdeling die dit soort zaken regelt.' Ze hebben een systeem gecreëerd om 'zichzelf rijk te maken ten koste van de samenleving, door te helpen bij belastingontduiking en witwassen', zei hij in een interview met de spiegel in 2013.
Een Mossad-ontvoering, een romantische ontmoeting en een reis naar Libanon
Ergens in 2007 beweert Falciani dat hij is ontvoerd door een groep mannen die beweerden agenten van de Israëlische inlichtingendienst van de Mossad te zijn. Hij zegt dat ze hem hebben gevraagd om ervoor te zorgen dat HSBC 'haar praktijken niet voortzet'.
Een van zijn collega's, Georgina Mikhael, beweert dat het paar geliefden waren en dat Falciani altijd van plan was geweest om de documenten te stelen en ze met winst door te verkopen. Volgens Zwitserse politierapporten zijn ze samen naar Libanon gereisd om de informatie te verkopen. De reis was geen succes omdat de bankiers die ze ontmoetten al snel achterdochtig werden over hoe de gegevens waren verkregen.
Omgaan met spionnen
Bij hun terugkeer in Zwitserland veranderde Falciani het roer om. Volgens Mikhael realiseerde hij zich dat hij de informatie niet aan de banken kon verkopen, dus besloot hij 'de inlichtingendiensten te proberen'. Maar hij 'kwam geïrriteerd terug', zegt ze na een ontmoeting met Franse spionnen. Hij zei tegen haar: 'Ze hebben niet de prijs die ik wil.'
De ontsnapping
In december 2008 werd Falciani aangehouden door de Zwitserse politie die een tip had gekregen van de Libanese bankiers en Mikhael bevestigde later hun verhaal. Na uren van ondervraging werd Falciani vrijgelaten en kreeg te horen dat hij de volgende ochtend terug moest komen.
In plaats daarvan huurde hij een auto, haalde zijn vrouw en twee dochters op en vluchtte naar Frankrijk, waar hij niet kon worden uitgeleverd. Enkele dagen later overhandigde hij vijf computerschijven gevuld met HSBC-informatie aan de Franse regering.
En verder...
'Ik zal worden veroordeeld, maar ik zal de pagina omslaan', zei hij afgelopen december tegen Le Monde en ICIJ. 'Ik ga een naamswijziging aanvragen, verdwijnen, een normaal gezinsleven hebben.
'Ik ben geen witte ridder, maar er is iets moois en opwindends aan het vaststellen van de waarheid. Het draagt je door de slechte tijden', zei hij.
Zijn enige spijt? 'Ik had graag een term gehad, een bijnaam - de informant, de insider - dat zou mijn echte medaille zijn geweest, het echte teken van respect voor alle risico's die ik heb gelopen. Vandaag heb ik niets.'
