Tribale kleuren
Kleur wordt al eeuwenlang gebruikt als middel om te communiceren waar we thuishoren, vindt Stuart Andrews
Kleur kan krachtig zijn. Verschillende tinten en tonen hebben verschillende psychologische effecten; ze kunnen veranderen hoe we ons voelen, hoe we ons gedragen en wat we kopen. Kleur kan ook van invloed zijn op hoe we andere mensen zien, waardoor we ze als vriendelijk, professioneel of betrouwbaar gaan zien. Het kan ervoor zorgen dat ze aantrekkelijker, gezaghebbender of respectwaardiger lijken. Kleuren kunnen ons zelfs anders laten zien. Wat voor individuen geldt, geldt des te meer wanneer we in groepen samenkomen. Als we een sociale mentaliteit aannemen, snijdt kleur door naar een primitieve functie van onze hersenen, en wordt een soort steno die ons vertelt dat we tot een groep behoren en dat andere mensen bij ons horen.
Groepsmentaliteit
Het is allemaal een kwestie van sociale identiteit, of de manier waarop wij als mensen ons eigen zelfbeeld versterken door ons aan te sluiten bij groepen waarmee we vergelijkbare kenmerken, waarden of ideeën delen. We scherpen die overeenkomsten aan – vaak overdrijven we ze – en zoeken naar dingen die onze groep onderscheiden van andere groepen. Hier kan kleur een cruciale rol spelen. In groepen waar we er niet hetzelfde uitzien of zelfs niet hetzelfde klinken, vertelt kleur ons meteen wie erbij hoort. Trek een shirt aan, zwaai met een vlag of verf je gezicht in een bepaalde kleur, en iedereen weet dat je bij de groep hoort. Is het altijd zo geweest? Welnu, hoewel er weinig overgebleven bewijs is om ons te vertellen hoe onze oudste culturen kleur gebruikten, blijven hedendaagse stamculturen het gebruiken als een middel om leden te identificeren. Inheemse Amerikaanse stammen hebben nog steeds specifieke stamkleuren die worden gebruikt in ceremonies, kunst, kleding en het dagelijks leven, en hoewel ze sommige van deze kleuren kunnen delen met naburige stammen, zal de set van de ene stam verschillen van die van de andere.
Tribale jurk
In heel Afrika nemen veel stammengemeenschappen nog steeds specifieke kleuren aan. In de Pokot-stam in Kenia dragen mannen bijvoorbeeld gekleurde petten van klei om te laten zien tot welke clan ze behoren, terwijl de Masai rood als een heilige kleur beschouwen en het veelvuldig gebruiken in hun tuniek - de shuka - en hun kralenwerk. De Naga-stammen van de grens tussen India en Birma onderscheiden elkaar door de kleur en het ontwerp van de sjaals die ze dragen, terwijl de Dao-stammen van Vietnam felgekleurde hoofddoeken, tunieken en broeken gebruiken, vaak in fel rood en blauw. Kleur speelde een even grote rol in de antieke wereld. Terwijl we denken aan de oude Grieken in effen witte chitontunieken, kregen felle kleuren de voorkeur en zouden ze de groepsidentiteit of rangorde hebben bepaald. Men denkt bijvoorbeeld dat de Spartanen dol waren op diep karmozijnrood, dat de oorlogszuchtige mensen zagen als een agressieve, mannelijke kleur - ook ideaal om wonden of bloedspatten te verbergen.
Op het hoogtepunt van het Romeinse rijk was wagenrennen de grootste sport van het rijk. Coureurs streden binnen vier facties - rood, wit, groen en blauw - waarbij fans de kleuren van hun favoriete factie in hun kleding aannamen. Toen het Romeinse rijk afnam en oostwaarts trok naar Constantinopel – het moderne Istanbul – werden de dominante blauwe en groene facties invloedrijk in militaire, politieke en theologische aangelegenheden. De intense rivaliteit van de hippodroom stak over en werd erger, en barstte uiteindelijk uit in straatgeweld. In 501 AD vielen de greens de blues in het amfitheater van Constantinopel in een hinderlaag, waarbij bijna 3.000 werden afgeslacht.
de gevechtslinies
Hoewel stammen zich kunnen aansluiten om naties te worden, verdwijnt het stammendenken nooit helemaal. Toen Europa de middeleeuwen bereikte, werd kleur een belangrijke manier om te laten zien tot welke factie je behoorde. De ridders van de 12e eeuw gingen ten strijde met het dragen van kleuren op hun schilden, en deze evolueerden naar complexe systemen van heraldiek. Ridders en heren droegen de kleuren van hun familie of die van hun militaire orden, en na verloop van tijd werden deze overgenomen door hun gevolg en door de mannen die onder hen dienden. Ridders bij een toernooi kunnen de kleuren van een dame dragen en hun trouw aan de dame en haar familie tonen door een wimpel of kledingstuk op hun lans of gepantserde mouw te dragen.
In het heetst van de strijd speelde kleur een zeer praktische rol. In één oogopslag wist je wie aan jouw kant stond en wie je moest aanvallen. Er is een reden dat we nog steeds de normen kennen die legers als kleuren ten strijde trekken - een felgekleurde vlag heeft een onmiddellijke impact die geen enkel ontwerp op zichzelf kan evenaren. In 1483 verbood Richard III het dragen van gekleurde livreijassen, behalve die in zijn eigen kleur: rood. Tijdens de Slag bij Bosworth in 1485 zouden veel van de troepen aan Richards zijde gekleed zijn in de karmozijnrode kleuren van de koning, en sommige aan de Tudor-zijde waren gekleed in het groen en wit van de familie. Het was hetzelfde verhaal in het feodale Japan. De felle kleuren die in de samoerai-normen werden gebruikt, werden weerspiegeld in het gelakte harnas dat de elitestrijders droegen, waarbij elke factie gekleed was in verschillende combinaties van zwart, rood en blauw of geel, groen en wit.
Uniforme keuzes
Tegen de 18e eeuw was een gekleurd militair uniform een must. Musketten en buskruitrook maakten het slagveld verwarrend en het was van vitaal belang dat commandanten hun eigen eenheden konden herkennen en onderscheiden van de vijand. De felrode jassen van de Britse en Deense troepen maakten hen tot een zichtbaar doelwit, maar verwijderden hen ook van de blauwgecoate Poolse, Franse en Pruisen, de witte of lichtgrijze Saksische, Spaanse en Oostenrijkse troepen, of de Russen in hun donkergroen.
Moderne oorlogsvoering maakte felgekleurde uniformen tot een slecht idee, maar kleuren binden nog steeds veel groepen samen. Denk aan politieke bewegingen; het rood van het communisme en de arbeidersbeweging, het zwart geassocieerd met fascistische ideologieën, het groen van de milieubeweging. Elk wordt gebruikt om het lidmaatschap van een groep aan te duiden, en het geloof in een ideaal. Ga terug naar de jaren 1860 en je hebt Garibaldi en zijn leger van roodhemden, die de Bourbons in Napels bevechten en naar Rome marcheren. Fast-forward meer dan 150 jaar, en in Thailand hebben we twee tegengestelde politieke groepen in gekleurde shirts, met de roodhemden die de regerende partij steunen en de geelhemden de oppositie.
Tribal denken komt nog steeds tot uiting in de manier waarop in Los Angeles gevestigde straatbendes ze gebruiken om band met een bende te tonen. Bloods dragen rood, Crips dragen blauw en bijbehorende bendes kleden zichzelf dienovereenkomstig. Bendes gebruiken ook kleur om oppositie te tonen. De Texaanse straatbende La Primera draagt bijvoorbeeld wit, terwijl zijn dodelijke rivalen, de Cholos, zwart dragen.
Sportcultuur
Dichter bij huis, denk aan de voetbalfans van vandaag. Toen de sport in de 19e eeuw populairder werd, droegen spelers gekleurde petten of sjerpen om hen te helpen de twee teams uit elkaar te houden. Caps werden uiteindelijk truien en volledige kits, en kleur werd een cruciaal onderdeel van de identiteit van de vroege teams. Fans namen de kleuren van hun team over en droegen ze als teken van hun loyaliteit. Nu is het dragen van de kleuren van je team een teken van je toewijding; iets dat identificeert wie je bent en welke club je steunt. Welke fan van Manchester City zou in het rood worden betrapt toen hun team tegen United speelde? Kleur is zelfs daar een onmiddellijke betekenaar.
Stammen en voetbalteams liggen niet zo ver uit elkaar als je zou denken, en kleur speelt in beide dezelfde rol. Het kan groepen bij elkaar brengen en ook mensen uit elkaar drijven, maar het helpt ons altijd om te communiceren wie we zijn en waar we voor staan. Op deze manier kan kleur ons helpen de wereld te transformeren.
Ga voor meer advies over het transformeren van uw bedrijf naar HP BusinessNow
