Chaos in Irak: verwacht niet dat Blair & Co de schuld op zich nemen van Isis
Moordende militanten hebben het mislukte buitenlandse beleid van West uitgebuit. Maar zal iemand verantwoordelijkheid nemen?
Chris Jackson - WPA Pool/Getty Images
Breng Saddam Hoessein terug - alles is vergeven. Mosul, de op twee na grootste stad van Irak (hun equivalent van Birmingham), wordt nu gecontroleerd door een moorddadige aan al-Qaeda gelieerde strijdmacht, de Islamitische Staat van Irak en Syrië (Isis).
Tot twee divisies van de door de VS opgeleide veiligheidstroepen van de Iraakse regering zouden hun wapens hebben achtergelaten en maandagavond hebben afgeluisterd in plaats van enige weerstand te bieden. Als gevolg hiervan is het op drie na grootste wapendepot in Irak nu in handen van IS, samen met misschien een half miljard dollar aan contanten. Zelfs Tikrit, de geboorteplaats van Saddam en ooit een bolwerk van de seculiere Baath-partij, bevindt zich nu op het grondgebied van Isis.
In tegenstelling tot zoveel andere opstandige bewegingen in de recente geschiedenis, zijn de beweringen van Isis een staat te zijn geen bravoure of overdrijving, maar simpele waarheid. De dagvaarding loopt nu van de buitenwijken van de Syrische stad Aleppo, 60 mijl van de Middellandse Zeekust, oostwaarts naar Fallujah in centraal Irak.
Naast het feit dat het een militaire macht is, heeft het zijn eigen sharia-rechtbanken en -scholen. Elk gebied, elke instelling, elke buurt en elk gebouw dat het controleert, is versierd met de zwarte vlag van de heilige oorlog. Natuurlijk is Isis de eerste keus van de massa van de duizenden buitenlandse vrijwilligers, velen uit Europa en de Verenigde Staten, die het gebied zijn binnengestroomd in de hoop de jihad te voeren.
De zwangerschap van Isis is moeilijk en complex geweest, heeft in de begindagen talloze tegenslagen gehad, meer recentelijk aan kracht gewonnen door royale financiële steun, waarvan een groot deel afkomstig zou zijn uit Qatar - met geld koop je niet alleen het recht om het WK te organiseren.
Maar het is nu een van de belangrijkste begunstigden van de dubbele rampen die de regio hebben ondergaan door het buitenlands beleid van de VS en het VK - het machtsvacuüm dat in de soennitische delen van Irak is ontstaan door de mislukte, acht jaar durende westerse militaire bezetting; en de wetteloosheid en het geweld tegen Assad in grote delen van Syrië, aangemoedigd door westerse leiders (en fel bestreden door president Poetin). Ironisch genoeg heeft president Assad, in de nasleep van het nieuws over massale onthoofdingen in Mosul, Syrische militaire hulp aangeboden aan Irak tegen wat hij een gemeenschappelijke vijand noemt.
Zeker, het wrede martelaarschap van Irak en zijn mensen gaat door.
Ondertussen hebben in Londen de bescheiden en goedgemanierde pogingen van de Britse staat om onze eigen militaire en politieke bijdragen aan de aanhoudende ramp in Irak tot op de bodem uit te zoeken, de buffers bereikt. De reden voor de vertraging is bekend: Tony Blair is terughoudend met het vrijgeven van enkele van de verslagen van zijn ontmoetingen met George W. Bush in de aanloop naar de oorlog in Irak en werd gesteund door de ultieme bewaker van de geheimen van de natie, de Kabinetssecretaris Sir Jeremy Heywood; die overigens kabinetschef was van Tony Blair tijdens de relevante ontmoetingen met president Bush.
Blijkbaar hebben Sir John Chilcot en premier Cameron nu een compromis aanvaard waarbij alleen de hoofdlijnen van wat er werd bijgehouden van die noodlottige vergaderingen (Heywood was niet zo goed in het maken van notulen) in het rapport van Chilcot zullen worden gepubliceerd in plaats van de precieze taal.
Dat een zogenaamd onafhankelijk onderzoek zo'n slordig compromis zou accepteren, zal voor het Britse publiek nauwelijks als een verrassing komen - we zijn vermoeid geraakt aan het establishment dat op deze manier rond de wagons cirkelt.
Maar twee dingen zijn verrassend en opvallend aan het Chilcot-onderzoek. Ten eerste, de taakomschrijving: het is niet bedoeld om de schuld te veroordelen of toe te wijzen, maar alleen om lessen te trekken. En ten tweede de manier waarop enkele van de belangrijkste boosdoeners/getuigen hebben geprobeerd hun gedrag te verklaren. Keer op keer hebben we de zin gehoord op basis van de informatie die ik destijds had en die werd gebruikt als een kaart om uit de gevangenis te komen.
Met andere woorden, zowel in de opzet van het onderzoek als in de manier waarop veel individuele getuigen hun verhaal hebben verteld, stond de afschuwelijke, zich nog steeds voltrekkende ramp niet centraal. Wat telde was de motivatie van individuen - niet de resultaten van hun acties.
Het is een paradox dat naarmate politici professioneler zijn geworden, ze hun zwaarste verantwoordelijkheden lijken te benaderen in een bijna amateuristische geest. Het is het eervol deelnemen met goede bedoelingen dat belangrijk is - niet het resultaat, ook al gaat het om chaos, etnische zuivering en massale dood.
Sir Jeremy Heywood is misschien wat glibberiger dan de meesten, maar het is altijd moeilijk geweest om politici en ambtenaren ter verantwoording te roepen – zij leiden het systeem tenslotte en zijn bedreven in het manipuleren ervan.
Maar besluitvorming over vuur en vergeten is een nieuwe en verontrustend decadente ontwikkeling in ons nationale leven. Het is bijtender zelfs dan geld uitgeven, veel te zien tijdens de hoorzittingen in Irak. Op zijn minst accepteert het idee van schuld - natuurlijk van iemand anders, maar toch.
De meesten van ons moeten leven met de gevolgen van onze beslissingen, net als onze gezinnen; en worden geleid, soms gedwongen door omstandigheden om onze fouten te erkennen. Als je dit eeuwenoude patroon van het echte leven te sober en ongemakkelijk vindt naar jouw smaak, word dan een professionele politicus.
